Roy raadde een aantal weken geleden het boek De nieuwe journalist van traditioneel naar modern freelancen, geschreven door Sjoerd Arends & Erwin van ’t Hof, aan. Ik heb het boek een aantal dagen daarna aangeschaft en ik moet eerlijk bekennen dat het wel een eyeopener was.

Deel I – De arbeidsmarkt en traditioneel freelancen

Het boek is opgedeeld in drie delen. Het eerste gedeelte laat het traditioneel freelancen van journalisten zien. Hier praten ze over de opkomst van internet en wat dat voor een klap meebracht voor de mediasector. Bedrijven als Youtube, Facebook en Twitter zorgen ervoor dat alle mediabedrijven zich moeten aanpassen om relevant te blijven. Tegelijkertijd zien we ook initiatieven zoals Bellingcat en Follow The Money ontstaan die goed kunnen inspelen op deze veranderende wereld. Hier volgen een paar quotes uit het boek, over dit gedeelte die toch wel impact maakten, met wat gedachtespinsels erbij.

“De verhalen van Foeke en Margot zijn er twee van vele. Het zijn carrières, getekend door bezuinigingen en ontslagrondes. Journalistieke bedrijven voelen druk om zich opnieuw uit te vinden om hun media ‘aandachtsbestendig’ te maken voor het digitale tijdperk. Er wordt geïnvesteerd in systemen en technologie, zoals online betaalmuren en videoredacties bij krantentitels. Tegelijkertijd wordt gesaneerd op journalistiek personeel. Honderden Nederlandse journalisten verliezen in de periode van 2000 tot 2009 hun baan. Journalisten in dienst bevinden zich door altijd op de loer liggende bezuinigingsrondes in een permanent onzekere situatie”

De nieuwe journalist van traditioneel naar modern freelancen – Sjoerd Arends & Erwin van ’t Hof

Hier gaan ze in op de bezuinigingen die gedaan zijn door de verschillende redacties in Nederland vanwege de dalende inkomsten en het veranderende medialandschap. Dit is iets waar ik al een beeld van had, maar ik heb pas echt gezien hoe erg het nou eigenlijk was toen ik stage ging lopen bij Omroep Zeeland in 2018. Ik heb wel een paar dingen gehoord over maatregelen die ze hebben moeten nemen. Zo moet er goed gekeken worden naar waar het geld precies naar toe gaat. Een ander belangrijk punt in het boek is het feit dat veel redacties freelancers hebben op posities waar je zou denken dat er journalisten met vaste contracten zitten.

“Freelancejournalisten worden vaak onderdeel van een flexibele schil genoemd. Redacties hebben vast personeel, dat ondersteund wordt door zelfstandig journalisten. Na de grote flexibilisering van de journalistiek arbeidsmarkt is het correcter om niet van een flexibele schil, maar van een kern te spreken. Als alle freelancers morgen stoppen, hebben redacties een groot probleem. Ze zijn sterk afhankelijk van zelfstandigen om die tent draaiende te houden.”

De nieuwe journalist van traditioneel naar modern freelancen – Sjoerd Arends & Erwin van ’t Hof

Dit verbaasde mij wel. Ik wist niet dat er een aantal redacties zo afhankelijk zijn van freelancejournalisten. En deze journalisten zitten dan ook nog op eindredactie plekken en werken twee tot vier dagen in de week op deze redacties. In mijn ogen bijzonder dat het zo gaat, maar aan de andere kant snap ik het ook. De redacties hebben zich flink moeten aanpassen en dit is eruit gekomen. Of het ideaal is dat durf ik niet te zeggen, maar voor nu werkt het voor de redacties. Niet helemaal voor de freelancers maar wel voor de mediabedrijven. Veel freelance journalisten zien het ook als een soort van fundering voor hun freelance werken.

“Tijdens interviews met freelancers voor dit boek komen bureaudiensten steeds weer terug als stabiele factor binnen de freelancepraktijk. Freelancer Menno van den Bos (26) noemt ze een ‘lifeline’: ‘Je kan lekker uren maken. Als je 8, 16 of 24 uur per week maakt, dan heb je al een soort fundament om op te bouwen.’ ”

De nieuw journalist van traditioneel naar modern freelancen – Sjoerd Arends & Erwin van ’t Hof

Dus veel freelancers gebruiken deze ‘vaste klussen’ als fundering voor henzelf. Het is belangrijk dat je brood op de plank krijgt, dus dan is het logisch dat je in ieder geval voor een gedeeltelijk vast inkomen zorgt. Tegelijkertijd wordt het dan wel lastiger om diepgravende journalistiek te doen, want de kans is klein dat een redactie jou een groot onderzoek laat doen. Een bijkomend probleem kan zijn dat een aantal bedrijven een groot gedeelte van de Nederlandse journalistieke markt in handen hebben. Dit kan ervoor zorgen dat je minder snel aan de slag kan gaan of minder snel en goed opdrachten kan pitchen. Hier had ik nooit zo over nagedacht maar het is wel iets wat je in je achterhoofd moet houden.

“Meer dan 80 procent van de Nederlandse krantenmarkt is in handen van twee Belgische bedrijven: Het Mediahuis en DPG Media. DPG Media bezit het Algemeen Dagblad, de Volkskrant, Trouw en bijna alle regionale dagbladen. Het Mediahuis heeft onder meer De Telegraaf en NRC Handelsblad in handen. De Nederlandse tijdschriftenmarkt is voor een groot deel in handen van het Finse concern Sanoma met titels als Margriet, Libelle en Viva. Andere grote spelers zijn de NPO, RTL Group en Talpa Media Holding.”

De nieuwe journalist van traditioneel naar modern freelancen – Sjoerd Arends & Erwin van ’t Hof

Deel II – Zoeken naar een nieuwe weg

Deel twee gaat meer over hoe je eventueel aan de slag kan gaan met diepgravende journalistiek en toch een boterham kan verdienen. Eigenlijk gaat het vooral veel over ‘experimenten’ en over hoe je echt iets kan gaan doen waar je de journalistiek voor bent ingestapt.

“Er is geen stappenplan waarmee freelancers een onderwerp vinden dat bij ze past. Brenda Stoter Boscolo (34) ging bijvoorbeeld op reis naar Egypte en kwam in een gewelddadige opstand terecht. Sindsdien is ze gebiologeerd door mensenrechten. Ludo Hekman (38) las een boek over internationale wapenhandel, ontdekte dat Nederland een grote wapenexporteur is en besloot daar onderzoek naar te doen. Het gevolg: een jarenlange internationale zoektocht naar wapenexport.”

De nieuwe journalist van traditioneel naar modern freelancen – Sjoerd Arends & Erwin van ’t Hof

Dit geeft aan dat je niet actief moet zoeken naar een interesse of een onderwerp, maar er is een grote kans dat je er zelf tegen aanloopt. Door dit boek houd ik dat ook in mijn achterhoofd. Ik kijk nu meer naar onderwerpen met het idee of ik er meer mee zou willen doen of me er zelfs in zou willen specialiseren. Daarnaast hoef ik niet nu al tijdens mijn studie een onderwerp/thema te hebben waar ik graag mee verder wil. Het zou wel handig zijn, maar neem de tijd en ga er niet actief naar opzoek. Dan is er een kans dat je iets geforceerd gaat doen of dat je er voorbij loopt zowel letterlijk als figuurlijk. Deel twee gaat ook vooral over hoe je om moet gaan met brandend content en dat er nog steeds bepaalde normen zijn als je als freelancejournalist werkt. Ook wordt er aangegeven dat er voor veel langdurige journalistieke projecten verschillende fondsen zijn waar je subsidies kan aanvragen. Een ander interessant gegeven is dat als je zelf iets publiceert je ook een eigen publiek krijgt en dit kan ook voor een inkomen zorgen. We spreken dan over microbetalingen.

“Microbetalingen zijn zo populair dat de CEO van Patreon, Jack Conte, vreest dat zijn platform de groei niet kan bijbenen. In 2018 twitterde hij: The compounding complexity, infrastructure, process, humans and capital required to keep [Patreon] running, is practically unfathomable.’ Er is meer ‘vraag’ naar om geld direct aan makers te geven, dan één populaire start-up aankan.”

De nieuwe journalist van traditioneel naar modern freelancen – Sjoerd Arends & Erwin van ’t Hof

Dit helpt heel erg bij het inzien dat niet alles via de traditioneel manier moet. Bedrijven als Patreon zorgen ervoor dat er geld kan binnenkomen voor journalisten en contentmakers. Ik moet eerlijk toegeven dat ik niet wist dat dit zo’n grote markt was en dat het zo’n grote impact kon hebben. Tegelijkertijd is het ook geruststellend dat mensen nog steeds bereid zijn geld te betalen voor journalistiek werk.

Deel III – De moderne journalist

Deel drie gaat vooral over freelancers die zich volledig op één onderwerp focussen en zo dus experts kunnen worden. Daardoor kunnen ze zichzelf beter onderhouden. Een belangrijk onderdeel van het focussen op één onderwerp is het ‘mandjesdenken’.

“Zijn reis mag dan een tijdje geleden zijn, het mandjesdenken van Karel past naadloos in de huidige journalistieke economie. Een economie waarin freelancers allerlei werkzaamheden bundelen om voldoende inkomen te genereren. De grote vraag van de moderne freelancer is: hoe bundel je werkzaamheden op een manier die genoeg geld in het laatje brengt, maar ook genoeg tijd oplevert voor wat je überhaupt wilt doen als journalist? Het liefst zoveel tijd, dat een journalist jarenlang fulltime bezig kan zijn met een onderwerp dat hij belangrijk vindt.”

De nieuwe journalist van traditioneel naar modern freelancen – Sjoerd Arends & Erwin van ’t Hof

Hier gaat het dus vooral om het feit dat je met één onderwerp of met één reis naar een bepaald land meerdere opdrachten kan meenemen om zo zowel de reis te betalen als jezelf te kunnen onderhouden. Tegelijkertijd is het wel lastig om die balans te vinden zodat je fulltime bezig kan zijn met een onderwerp dat je belangrijk vindt. Dit lijkt mij ontzettend lastig om dit te doen, maar volgens mij is het spreekwoord ‘oefening baart kunst’ hier van toepassing. Toch is dit niet altijd van toepassing als je bijvoorbeeld al in het werkveld werkt en je moet geld verdienen om jezelf te onderhouden. Dan neem je een heel erg risico door jezelf te gaan specialiseren. Doordat je die kennis vergaart kan je dus ook op andere manieren geld verdienen door onder andere lezingen te geven. Zou je dan niet beter kunnen stoppen met de journalistiek? Nou niet helemaal, je hebt toch die journalistieke producties nodig om meer kennis te vergaren en een soort van portfolio op te bouwen. Zie de volgende quote:

“Het verschil tussen de inkomstenbronnen van journalisten roept vragen op. Waarom verkopen freelancers hun verhaal niet alleen mondeling, als lezingen zo goed verdienen? Waarom schrijven ze dikke boeken, maken ze tijdrovende documentaires en werken ze überhaupt nog voor journalistieke redacties? Een voor de hand liggende verklaring: verschillende werkzaamheden zijn complementair aan elkaar.”

De nieuwe journalist van traditioneel naar modern freelancen – Sjoerd Arends & Erwin van ’t Hof

Zo zijn er nog veel meer voorbeelden van stukken uit dit boek die echte eyeopeners voor mij waren. Ik moet zeggen dat dit boek mij aan het nadenken heeft gezet (zoals ook te lezen is). Ik vind het een waanzinnig interessant boek en ik ben Roy dankbaar voor de tip. Ik denk dat dit de nieuwe journalist ervoor heeft gezorgd dat ik anders naar de journalistiek kijk, maar ik kan ook wat opgeluchter ademhalen. Je kan gewoon nog geld verdienen en we hoeven ons niet om te scholen. Dat is ook niet helemaal waar. Je kan jezelf wel omscholen maar nog steeds in de journalistiek werken. Ook is het fijn dat het gewoon mogelijk is, volgens dit boek, dat je vanuit je passie een carrière kan opbouwen.

De nieuwe journalist van traditioneel naar modern freelancen – Sjoerd Arends & Erwin van ’t Hof

ISBN 9789462989283


0 reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *